Χρηματιστήριο: Πόσο ψηλότερα μετά τις 2.700 μονάδες — Το στοίχημα των 2.800 και οι παγίδες του Σεπτεμβρίου

Οι τράπεζες κερδίζουν 6,20% σε έναν μήνα, σχεδόν διπλάσια από τον Γενικό Δείκτη. Για να συνεχιστεί η άνοδος χρειάζονται περισσότερα από τις αναδιαρθρώσεις των διεθνών δεικτών.

Το Χρηματιστήριο Αθηνών πέρασε τις 2.700 μονάδες, αλλά το επόμενο στοίχημα είναι δυσκολότερο: να αποδείξει ότι μπορεί να παραμείνει σε υψηλότερες αποτιμήσεις όταν ολοκληρωθούν οι αναδιαρθρώσεις χαρτοφυλακίων του Σεπτεμβρίου. Με τον Γενικό Δείκτη στις 2.702,54 μονάδες και τις τράπεζες να υπεραποδίδουν αισθητά τον τελευταίο μήνα, οι προϋποθέσεις συνέχισης της ανόδου υπάρχουν. Υπάρχουν, όμως, και ενδείξεις ότι η διαδρομή προς τις 2.800 μονάδες θα απαιτήσει ισχυρότερη και πιο εκτεταμένη ζήτηση.

Η αγορά έχει μπροστά της δύο διαφορετικές δοκιμασίες. Η πρώτη αφορά τις αμέσως επόμενες συνεδριάσεις, στις οποίες οι ροές που συνδέονται με τις αλλαγές των διεθνών δεικτών μπορούν να επηρεάσουν έντονα συγκεκριμένες μετοχές. Η δεύτερη είναι ουσιαστικότερη: αν τα εταιρικά κέρδη, οι χρηματικές διανομές και οι προοπτικές ανάπτυξης μπορούν να δικαιολογήσουν το επόμενο βήμα, σε ένα περιβάλλον ακριβότερης ενέργειας και αβεβαιότητας για τα επιτόκια.

Τι λέει πραγματικά ο τελευταίος μήνας

Η σύγκριση των κλεισιμάτων της 7ης Αυγούστου και της 7ης Σεπτεμβρίου αποτυπώνει μια αγορά που εξακολουθεί να ανεβαίνει, με σαφή υπεροχή των τραπεζών. Ο Γενικός Δείκτης ενισχύθηκε κατά 3,34%, ο δείκτης υψηλής κεφαλαιοποίησης κατά 3,65% και ο τραπεζικός κατά 6,20%.

Πρόκειται για μεταβολές τιμών των δεικτών μεταξύ των δύο ημερομηνιών, χωρίς προσθήκη μερισμάτων. Διαφορετική είναι η επίδοση του ημερολογιακού Αυγούστου: ο Γενικός Δείκτης κέρδισε 4,18% και οι τράπεζες 5,64%, με την αγορά να συμπληρώνει πέντε διαδοχικούς ανοδικούς μήνες.

Στις πρώτες πέντε συνεδριάσεις του Σεπτεμβρίου ο Γενικός Δείκτης προσθέτει 0,94%, ενώ οι τράπεζες ενισχύονται κατά 3,05%. Η διαφορά αυτή έχει σημασία. Οι αγοραστές εξακολουθούν να βρίσκουν λόγους να τοποθετούνται στον κλάδο, αλλά η άνοδος δεν μεταφέρεται με την ίδια ένταση στο σύνολο της αγοράς.

Εξίσου αποκαλυπτική είναι η κατανομή των ημερήσιων μεταβολών: στις 21 συνεδριάσεις μετά την 7η Αυγούστου και έως την 7η Σεπτεμβρίου, ο Γενικός Δείκτης είχε 11 ανοδικές και 10 πτωτικές ημέρες. Η θετική μηνιαία απόδοση προέκυψε, επομένως, με συχνές εναλλαγές προσήμου. Οι υποχωρήσεις απορροφήθηκαν και οι ισχυρότερες ανοδικές συνεδριάσεις έκαναν τη διαφορά.

Το τελευταίο κλείσιμο έστειλε μια προειδοποίηση

Η συνεδρίαση της Δευτέρας 7 Σεπτεμβρίου άφησε τον Γενικό Δείκτη στις 2.702,54 μονάδες, με άνοδο 0,04% ή 1,16 μονάδας. Ο FTSE/ΧΑ Large Cap ολοκλήρωσε στις 6.919,41 μονάδες, με κέρδη 0,07%, και ο Τραπεζικός Δείκτης στις 3.227,62 μονάδες, με άνοδο 0,51%.

Το ημερήσιο εύρος του Γενικού Δείκτη ήταν 2.702,54–2.723,94 μονάδες. Το κλείσιμο ακριβώς στο χαμηλό, έπειτα από ενδοσυνεδριακή άνοδο έως περίπου 0,84%, δείχνει ότι η προσφορά αυξήθηκε όταν η αγορά επιχείρησε να κινηθεί υψηλότερα.

Η αξία συναλλαγών κινήθηκε περίπου στα 244 εκατ. ευρώ, με προσυμφωνημένες συναλλαγές περίπου 31,2 εκατ. ευρώ και όγκο άνω των 34 εκατ. μετοχών. Τα επιμέρους δελτία της συνεδρίασης εμφάνιζαν μικρές αποκλίσεις στα τελικά σύνολα τζίρου και όγκου, γι’ αυτό τα μεγέθη αυτά αναφέρονται στρογγυλοποιημένα.

Το μήνυμα δεν είναι ότι η ανοδική τάση τελείωσε. Είναι ότι η διατήρηση ενός θετικού προσήμου δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί επιτυχημένη μια διάσπαση. Χρειάζεται οι αγοραστές να κρατήσουν μεγαλύτερο μέρος των κερδών και να υπερασπιστούν τα επίπεδα που κατακτούν.

Οι τράπεζες κρατούν το κλειδί — και συγκεντρώνουν τον κίνδυνο

Η σχεδόν διπλάσια μηνιαία άνοδος των τραπεζών έναντι του Γενικού Δείκτη τις καθιστά τον βασικό φορέα της τρέχουσας δυναμικής. Παράλληλα, δημιουργεί εξάρτηση: εάν ο κλάδος περάσει σε φάση κατοχύρωσης κερδών, θα χρειαστεί ισχυρότερη συμμετοχή άλλων μεγάλων εταιρειών για να συνεχιστεί η άνοδος.

Το κρίσιμο ερώτημα για τις τραπεζικές αποτιμήσεις αφορά την επαναληψιμότητα της κερδοφορίας. Η πιστωτική επέκταση, τα έσοδα από προμήθειες, το κόστος καταθέσεων και οι προβλέψεις για επισφαλή δάνεια θα καθορίσουν αν οι επόμενες οικονομικές επιδόσεις μπορούν να στηρίξουν περαιτέρω ανατίμηση.

Μια ενδεχόμενη αύξηση επιτοκίων δεν έχει μονοσήμαντα θετική επίδραση. Μπορεί να στηρίξει την απόδοση ορισμένων δανειακών χαρτοφυλακίων, αλλά ενδέχεται ταυτόχρονα να αυξήσει το κόστος χρηματοδότησης, να περιορίσει τη ζήτηση δανείων και να επιβαρύνει δανειολήπτες. Η τελική επίπτωση εξαρτάται από τη δομή του ισολογισμού κάθε τράπεζας.

Για την αγορά, η ισχυρότερη επιβεβαίωση θα ήταν η συνέχιση της τραπεζικής ανόδου μαζί με καλύτερη εικόνα στη βιομηχανία, στις υποδομές και στην κατανάλωση. Όσο περισσότερες εταιρείες συμμετέχουν με ουσιαστικό συναλλακτικό ενδιαφέρον, τόσο μικρότερη γίνεται η εξάρτηση από λίγες μετοχές.

Τα διυλιστήρια και η ανάγκη για περισσότερους πρωταγωνιστές

Η τελευταία συνεδρίαση ανέδειξε ξανά τις διαφοροποιήσεις μέσα στην υψηλή κεφαλαιοποίηση. Η Helleniq Energy κέρδισε 2,14%, ενώ η Motor Oil έκλεισε αμετάβλητη, παρά την ισχυρή ενδοσυνεδριακή της άνοδο. Την ίδια ώρα, η ΔΕΗ ενισχύθηκε κατά 0,50%, αλλά η Metlen, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, η Titan και η Viohalco υποχώρησαν.

Η εικόνα αυτή υπογραμμίζει ότι δεν αρκεί μια γενική αναφορά σε «ενεργειακές» ή «βιομηχανικές» μετοχές. Κάθε εταιρεία έχει διαφορετική έκθεση στις τιμές πρώτων υλών, στα επιτόκια, στη ζήτηση και στις επενδυτικές δαπάνες της.

Στα διυλιστήρια, ειδικότερα, η άνοδος της τιμής του αργού δεν μεταφράζεται αυτόματα σε αντίστοιχη αύξηση κερδών. Μετρούν τα περιθώρια διύλισης, η διαθεσιμότητα των μονάδων, η σύνθεση της παραγωγής και οι ανάγκες κεφαλαίου κίνησης. Οι αποτιμήσεις πρέπει να εξετάζονται απέναντι σε κέρδη που μπορούν να διατηρηθούν, χωρίς να θεωρείται μόνιμη κάθε ευνοϊκή συγκυρία.

Η 18η Σεπτεμβρίου και το πραγματικό τεστ των κεφαλαίων

Η αναδιάρθρωση χαρτοφυλακίων στο κλείσιμο της 18ης Σεπτεμβρίου, ενόψει της μετάταξης της Ελλάδας στις ανεπτυγμένες αγορές του FTSE Russell από τις 21 Σεπτεμβρίου, αποτελεί βασικό ορόσημο για τις επόμενες συνεδριάσεις.

Η αλλαγή κατηγορίας δημιουργεί διαφορετικές ανάγκες τοποθετήσεων για τα χαρτοφυλάκια που ακολουθούν δείκτες. Ορισμένα οφείλουν να περιορίσουν θέσεις και άλλα να αποκτήσουν έκθεση. Γι’ αυτό η αναβάθμιση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εγγύηση ομοιόμορφων εισροών σε όλες τις ελληνικές μετοχές.

Ο Αύγουστος προσφέρει ήδη ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της επίδρασης των αναδιαρθρώσεων: στην τελευταία συνεδρίασή του ο τζίρος έφθασε τα 802,94 εκατ. ευρώ, με την εφαρμογή αλλαγών στους δείκτες MSCI. Η Motor Oil συγκέντρωσε συναλλαγές 344,1 εκατ. ευρώ, περίπου το 43% του ημερήσιου συνόλου.

Ένας τόσο μεγάλος τζίρος δεν μπορεί να εξισωθεί με τη συνήθη επενδυτική ζήτηση. Το χρήσιμο μέτρο για τη συνέχεια θα είναι η συναλλακτική δραστηριότητα στις κανονικές συνεδριάσεις, η συμπεριφορά των τιμών μετά την ολοκλήρωση των υποχρεωτικών πράξεων και η παρουσία αγοραστών στις διορθώσεις.

Εάν οι τιμές αντέξουν αφού περάσει η ημερομηνία της αναδιάρθρωσης, η αγορά θα αποκτήσει ισχυρότερο επιχείρημα ότι οι υψηλότερες αποτιμήσεις στηρίζονται και σε επενδυτικές επιλογές μεγαλύτερης διάρκειας. Εάν, αντίθετα, η ζήτηση υποχωρήσει απότομα, θα φανεί ότι μέρος της προηγούμενης κίνησης είχε κυρίως βραχυπρόθεσμο χαρακτήρα.

Τεχνική εικόνα: Οι ζώνες που κρίνουν τη συνέχεια

Η επεξεργασία των τελευταίων 20 ημερήσιων κλεισιμάτων έως και τις 7 Σεπτεμβρίου δίνει απλό κινητό μέσο όρο περίπου στις 2.646,84 μονάδες. Ο Γενικός Δείκτης βρίσκεται περίπου 2,1% υψηλότερα. Η απόσταση αυτή αποτυπώνει τη θετική βραχυπρόθεσμη τάση, χωρίς να αποκλείει μια επιστροφή προς τον μέσο όρο.

Στην ανοδική πλευρά, η περιοχή των 2.724–2.730 μονάδων αποτελεί το πρώτο ουσιαστικό τεστ. Περιλαμβάνει το τελευταίο ενδοσυνεδριακό υψηλό και το επίπεδο που έχουν επισημάνει χρηματιστηριακές αναλύσεις ως αντίσταση. Διαδοχικά κλεισίματα πάνω από αυτή τη ζώνη, με αυξημένες συναλλαγές και ευρύτερη συμμετοχή μετοχών, θα ενίσχυαν το σενάριο κίνησης προς τις 2.750 και στη συνέχεια τις 2.800 μονάδες.

Οι 2.800 μονάδες απέχουν μόλις 3,61% από το τελευταίο κλείσιμο. Αριθμητικά, επομένως, αποτελούν κοντινό ενδεχόμενο. Η μικρή απόσταση δεν σημαίνει ότι η προσέγγισή τους είναι εξασφαλισμένη: η ποιότητα της διάσπασης μετρά περισσότερο από μια στιγμιαία υπέρβαση.

Στην καθοδική πλευρά, οι 2.700 μονάδες λειτουργούν ως άμεσο ψυχολογικό όριο. Κάτω από αυτές, η περιοχή 2.680–2.687 αποκτά πρακτική σημασία λόγω των πρόσφατων κλεισιμάτων και προηγούμενων υψηλών. Χαμηλότερα, η ζώνη 2.635–2.650 συνδυάζει τα χαμηλά των πρώτων ημερών του Σεπτεμβρίου με την περιοχή του κινητού μέσου των 20 συνεδριάσεων.

Μια υποχώρηση έως τις 2.635 μονάδες αντιστοιχεί σε περίπου 2,50%. Θα αποτελούσε αισθητή διόρθωση, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να τεκμηριώσει ανατροπή της ευρύτερης ανοδικής πορείας. Θα είχε μεγαλύτερη σημασία αν συνοδευόταν από αυξημένη προσφορά, αδυναμία αντίδρασης και νέες χαμηλότερες κορυφές.

Περαιτέρω επιδείνωση θα έφερνε στο προσκήνιο τις 2.600 μονάδες και την περιοχή των 2.585, κοντά στο ενδοσυνεδριακό χαμηλό της 19ης Αυγούστου. Οι ζώνες αυτές είναι σημεία παρακολούθησης βάσει της πρόσφατης διαδρομής των τιμών, όχι επίπεδα στα οποία είναι υποχρεωτικό να εμφανιστούν αγοραστές.

Τα τρία σενάρια μετά τις 2.700 μονάδες

Το ανοδικό σενάριο προϋποθέτει διατηρήσιμη υπέρβαση των 2.730 μονάδων, συνέχιση της σχετικής ισχύος των τραπεζών και καλύτερη συμμετοχή της υπόλοιπης αγοράς. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι 2.750–2.800 μονάδες αποτελούν την επόμενη περιοχή εξέτασης. Η επέκταση προς τις 2.900 θα απαιτούσε επιπλέον θετικούς καταλύτες και δεν προκύπτει αυτόματα από τα σημερινά δεδομένα.

Το σενάριο συσσώρευσης περιλαμβάνει εναλλαγές κινήσεων μεταξύ της περιοχής 2.635–2.650 και των 2.730 μονάδων. Θα μπορούσε να επιτρέψει την απορρόφηση προσφοράς και την ανακατανομή θέσεων. Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν συμβατή με διατήρηση της ευρύτερης ανοδικής τάσης, εφόσον δεν συνοδευόταν από σταδιακή αποδυνάμωση των εταιρικών προσδοκιών.

Το διορθωτικό σενάριο θα ενισχυόταν από καθαρή απώλεια της περιοχής 2.635 μονάδων, ιδιαίτερα αν οι τράπεζες έχαναν τη σημερινή υπεροχή τους. Τότε η αγορά θα αναζητούσε ισορροπία χαμηλότερα, με τις 2.600 και τις 2.585 μονάδες να αποκτούν αυξημένο ενδιαφέρον.

Τα σενάρια αυτά αποτελούν υπό όρους αξιολόγηση της παρούσας εικόνας, χωρίς συγκεκριμένη πιθανότητα ή εγγυημένο χρονικό ορίζοντα. Το βασικό κριτήριο είναι αν οι επόμενες κινήσεις επιβεβαιώνονται από τις συναλλαγές και την έκταση της συμμετοχής.

Διεθνές φόντο: Η ενέργεια και τα επιτόκια μπορούν να αλλάξουν τους υπολογισμούς

Η αργία της Labor Day κράτησε κλειστή τη Wall Street στις 7 Σεπτεμβρίου. Η Αθήνα κινήθηκε, επομένως, χωρίς την κανονική συνεδρίαση της αμερικανικής αγοράς ως σημείο αναφοράς. Στην Ευρώπη, κατά τις απογευματινές συναλλαγές, οι βασικοί δείκτες εμφάνιζαν μικτές και περιορισμένες μεταβολές.

Η σημαντικότερη εξωτερική μεταβλητή παραμένει η ενέργεια. Με το Brent στην περιοχή των 97 δολαρίων και το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο πάνω από τα 70 ευρώ ανά μεγαβατώρα, η αγορά καλείται να συνεκτιμήσει το ενδεχόμενο νέας πίεσης στα κόστη επιχειρήσεων και νοικοκυριών.

Για τις εισηγμένες, αυτό σημαίνει διαφορετικές δοκιμασίες: πίεση στα περιθώρια των ενεργοβόρων δραστηριοτήτων, αυξημένο κόστος μεταφορών, ανάγκη για περισσότερο κεφάλαιο κίνησης και ενδεχόμενη εξασθένηση της κατανάλωσης. Ακόμη και όταν ορισμένες μετοχές ωφελούνται, η συνολική οικονομική επίπτωση μπορεί να είναι δυσμενής.

Η απόφαση της ΕΚΤ στις 10 Σεπτεμβρίου βρίσκεται στο επίκεντρο, με τις προσδοκίες της αγοράς να περιλαμβάνουν αύξηση επιτοκίων. Στις ΗΠΑ, τα επόμενα στοιχεία πληθωρισμού θα επηρεάσουν την αποτίμηση της πορείας της Fed. Οι προσδοκίες αυτές παραμένουν εκτιμήσεις και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ειλημμένες αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών.

Για το Χρηματιστήριο Αθηνών, το δυσκολότερο περιβάλλον θα ήταν ο συνδυασμός ακριβότερης ενέργειας και παρατεταμένα υψηλού κόστους χρήματος. Θα πίεζε ταυτόχρονα τα προσδοκώμενα κέρδη και το τίμημα που είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν οι επενδυτές για αυτά.

Γνώμες ειδικών

Οι εκτιμήσεις που δημοσιοποιήθηκαν στο τέλος της προηγούμενης εβδομάδας συνδυάζουν αναγνώριση της ανοδικής δυναμικής με επιφυλακτικότητα για την άμεση συνέχεια.

Ο Μάνος Χατζηδάκης, υπεύθυνος ανάλυσης της Beta Securities, συνέδεσε το αγοραστικό ενδιαφέρον με τις επικείμενες αλλαγές δεικτών, την εταιρική κερδοφορία και τις προσδοκίες χρηματικών διανομών. Παράλληλα, επισήμανε ότι η διάρκεια της ανόδου αυξάνει την πιθανότητα μιας βραχυπρόθεσμης διόρθωσης.

Η Depolas Investment Services τοποθέτησε στις 2.730 μονάδες το άνω όριο της περιοχής διακύμανσης που παρακολουθεί, επισημαίνοντας ότι η προσέγγισή του δεν συνεπάγεται αυτόματα άμεση ανοδική διαφυγή. Έδωσε επίσης βάρος στη μεταβλητότητα έως τις 18 Σεπτεμβρίου.

Η Merit Securities εντόπισε επίσης αντίσταση στις 2.730 μονάδες, συνδυάζοντας τη θετική επιχειρηματική εικόνα με τους κινδύνους από τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών και τις πολεμικές συγκρούσεις.

Η σύνθεση των στοιχείων αφήνει ανοιχτό τον δρόμο προς τις 2.800 μονάδες, αλλά απαιτεί επιβεβαίωση. Το αποφασιστικό τεστ θα είναι η συμπεριφορά της αγοράς όταν οι αναδιαρθρώσεις ολοκληρωθούν: αν οι αγοραστές παραμείνουν, αν τα κέρδη των εταιρειών στηρίξουν τις προσδοκίες και αν η άνοδος αποκτήσει περισσότερους πρωταγωνιστές. Εκεί θα κριθεί πόσο από το επόμενο βήμα έχει πραγματικό βάθος.